Micron Document
<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 vector-feature-night-mode-enabled skin-theme-clientpref-os vector-sticky-header-enabled" lang="fr" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Édition</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89dition"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Édition rootpage-Édition skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Édition</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="fr" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="fr" dir="ltr">


<p>L'<b>édition</b> (du <a href="Bas_latin" title="Bas latin">bas latin</a> <i>editio</i>&nbsp;: «&nbsp;action de publier, produire&nbsp;») consiste à présenter, reproduire, puis commercialiser légalement la production intellectuelle d'un auteur. Éditer, au sens large, recouvre toutes formes de production des contenus&nbsp;: littéraire, scientifique, partition musicale, code informatique, image, etc. Le support final est aujourd'hui <a href="Multim%C3%A9dia" title="Multimédia">multimédia</a>, et non plus seulement papier.
</p><p>Plus largement, «&nbsp;l'édition peut être comprise comme un processus de médiation qui permet à un contenu d'exister et d'être accessible&nbsp;»<sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>

<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Les_fondements_historiques">Les fondements historiques</h2></div>


<p>L'édition n'existerait pas sans l'invention de l'écriture et de l'imprimerie. Avant cela, tous les travaux étaient manuscrits, recopiés par des moines, tandis que l'imprimerie a permis l'essor de la distribution des textes et le développement du livre.
</p><p>Avant l'invention de l'imprimerie, les libraires-jurés de l'Université de Paris faisaient transcrire les manuscrits et en apportaient les copies aux députés des Facultés de la science concernée pour les revoir et approuver avant d'en afficher la vente. Ces libraires étaient savants et portaient le titre de clerc-libraire<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Sous l'<a href="Ancien_R%C3%A9gime" title="Ancien Régime">Ancien Régime</a>, l'édition (au sens de l'impression) d'un ouvrage était soumise à l'autorisation et au privilège du Roi. Les chartes et ordonnances du Roi Philippe VI des 31 décembre 1340 et 21 mai 1345 donnent privilèges à l'Université de Paris. Les Lettres Patentes du roi Henry IV du 20 février 1595 confirment les privilèges des libraires, imprimeurs et relieurs. Un arrêté au Conseil d'État du Roi du 28 février 1723 accorde immunités, prérogatives et privilèges à l'Université de Paris et aux libraires-imprimeurs, arrêté étendu à toutes les provinces de France le 24 mars 1744<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Le <a href="Premier_Empire" title="Premier Empire">Premier Empire</a>, revenant sur les vues de la <a href="R%C3%A9volution_fran%C3%A7aise" title="Révolution française">Révolution de 1789</a> qui avait proclamé la liberté de l'imprimerie, réserve les professions d'imprimeur et de libraire à un nombre limité de personnes titulaires d'un brevet et assujettis à une formalité de serment (décret du 5 février 1810, confirmé par la loi du 21 octobre 1814). Cette réglementation perdure jusqu'au 10 septembre 1870, où la République déclare la liberté de la librairie et de l'imprimerie<sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Les_fonctions_et_les_instances_éditoriales"><span id="Les_fonctions_et_les_instances_.C3.A9ditoriales"></span>Les fonctions et les instances éditoriales</h2></div>
<p>Benoît Epron et <a href="Marcello_Vitali-Rosati" title="Marcello Vitali-Rosati">Marcello Vitali-Rosati</a> identifient trois fonctions éditoriales<sup id="cite_ref-:1_5-0" class="reference"><a href="#cite_note-:1-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<ul><li>La fonction de choix et de production (en fonction de la qualité et/ou des exigences commerciales). De la sélection d’un texte à son élaboration et sa mise en forme, l’éditeur chapeaute le développement complet du manuscrit et s’assure qu’il suive la ligne éditoriale de la maison d’édition, s’inscrive dans son projet esthétique et/ou puisse générer des profits. Il est également du devoir de l’éditeur de veiller à la fabrication matérielle du livre. Pour Épron et Vitali-Rosati, éditer signifie avant tout «&nbsp;choisir et produire&nbsp;»<sup id="cite_ref-:0_6-0" class="reference"><a href="#cite_note-:0-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.</li>
<li>La fonction de légitimation (reconnaissance symbolique). En choisissant de publier le texte d’un auteur, l’éditeur, qui est reconnu dans le milieu littéraire, donne sa caution au discours qui y figure. Ce faisant, il en garantit la qualité et lui confère une légitimité qui sera reconnue par les lecteurs.</li>
<li>La fonction de diffusion (adresse, distribution et dispositifs visant à rendre un contenu matériellement accessible et visible). L’éditeur agit comme un intermédiaire entre le lecteur et l’auteur; il est celui qui rend un contenu visible dans l’espace public. De ce fait, il participe à la promotion de la vision esthétique et/ou idéologique de l’ouvrage publié. C’est également le rôle de l’éditeur d’identifier un lectorat pour l’ouvrage et de bien en connaître les besoins et les compétences afin que le contenu lui soit adressé&nbsp;: «&nbsp;un contenu est édité quand il est «&nbsp;pour&nbsp;» quelqu’un&nbsp;»<sup id="cite_ref-:0_6-1" class="reference"><a href="#cite_note-:0-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.</li></ul>
<p>Patrick Poirier et Pascal Genêt remarquent que le travail de l’éditeur possède ainsi une dimension symbolique et économique, qui vient du double statut du livre comme contenu et contenant. Ils écrivent&nbsp;: «&nbsp;les éditeurs sont ceux qui parviennent à concilier l’homme de lettres et l’entrepreneur<sup id="cite_ref-7" class="reference"><a href="#cite_note-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>&nbsp;» puisqu’ils sont responsables d’approuver le contenu du manuscrit, mais aussi de veiller à ce que les conditions de production et de diffusion de l’ouvrage soient optimales, moyennant un coût raisonnable.
</p><p>On qualifie d' «&nbsp;éditeur&nbsp;» la personne qui effectue le travail éditorial et dirige des collections, et pas seulement le directeur de la maison d'édition. Les fonctions éditoriales peuvent bien sûr être assumées par des intervenants différents au sein de maisons d’édition, instances éditoriales par excellence. Une rédaction ou un directeur de production peut être une instance éditoriale dans le cas d'un article de journal ou de revue, par exemple.
</p><p>Avant la création des maisons d'édition et de leur institutionnalisation au <abbr class="abbr" title="15ᵉ siècle"><span class="romain">XV</span><sup style="font-size:72%">e</sup></abbr>&nbsp;siècle, les fonctions étaient endossées par des mécènes.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="L'extension_du_domaine_de_l'édition_à_l'ère_numérique"><span id="L.27extension_du_domaine_de_l.27.C3.A9dition_.C3.A0_l.27.C3.A8re_num.C3.A9rique"></span>L'extension du domaine de l'édition à l'ère numérique</h2></div>

<p>Depuis 1990, avec le développement du <a href="World_Wide_Web" title="World Wide Web">Web</a>, sont apparues de nouvelles instances éditoriales entrant en compétition avec les maisons d'édition<sup id="cite_ref-8" class="reference"><a href="#cite_note-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Le développement d'Internet et du Web a également amené de nouveaux modèles de légitimation, présentant de nouveaux moyens de production, de diffusion et de distribution<sup id="cite_ref-9" class="reference"><a href="#cite_note-9"><span class="cite-bracket">[</span>9<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> et s'ajoutant à la reconnaissance symbolique liée à l'imprimé. Au nombre de ceux-ci, les recommandations de la communauté et les <a href="Algorithme" title="Algorithme">algorithmes</a><sup id="cite_ref-:1_5-1" class="reference"><a href="#cite_note-:1-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>À l'ère numérique, la fonction éditoriale est associée à de nouvelles formes de production des contenus, qui contribuent à remettre en question les frontières de l'édition en tant qu'activité<sup id="cite_ref-:1_5-2" class="reference"><a href="#cite_note-:1-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>: les blogs, les wikis et les réseaux sociaux. Selon Benoît Epron et <a href="Marcello_Vitali-Rosati" title="Marcello Vitali-Rosati">Marcello Vitali-Rosati</a> ces plateformes produisent, diffusent et légitiment du contenu, le processus éditorial n’est donc plus qu’associé à des médias traditionnels<sup id="cite_ref-10" class="reference"><a href="#cite_note-10"><span class="cite-bracket">[</span>10<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Le_processus_éditorial"><span id="Le_processus_.C3.A9ditorial"></span>Le processus éditorial</h2></div>


<p>C'est l'éditeur qui dirige le parcours complet de la production d’un livre et, souvent, qui établit également le programme financier intégrant les coûts prévus et les gains espérés, comme dans n'importe quelle entreprise. Le responsable éditorial doit faire appel à des collaborateurs aux spécialités variées qui permettront de transformer «&nbsp;le projet en objet&nbsp;» et «&nbsp;le prototype en produit&nbsp;»<sup id="cite_ref-11" class="reference"><a href="#cite_note-11"><span class="cite-bracket">[</span>11<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Selon Bernard Legendre, le processus de production-commercialisation du livre comprend généralement trois grands axes&nbsp;: éditorial, technique et commercial<sup id="cite_ref-12" class="reference"><a href="#cite_note-12"><span class="cite-bracket">[</span>12<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="La_sphère_éditoriale"><span id="La_sph.C3.A8re_.C3.A9ditoriale"></span>La sphère éditoriale</h3></div>
<p>Parmi les <a href="Manuscrit" title="Manuscrit">manuscrits</a> qui lui sont proposés, les ouvrages précédemment édités qu'il souhaite republier, ou des ouvrages traduits d'autres langues, l'éditeur choisit les œuvres qui correspondent à la ligne éditoriale de sa ou ses collections, ou il les commande à des auteurs de son choix.
</p><p>Lorsque le manuscrit est accepté pour publication, l'éditeur conclut un contrat d'édition avec l'auteur. C'est ce que l'on appelle la <a href="Publication_%C3%A0_compte_d'%C3%A9diteur" title="Publication à compte d'éditeur">publication à compte d'éditeur</a>. Elle ne donne lieu à aucun versement d'argent de la part de l'auteur&nbsp;; c'est donc l'éditeur qui assume l'essentiel du risque financier. L'éditeur peut également verser un à-valoir à l'auteur, qui représentera une avance sur les droits que ce dernier percevra sur les ventes du livre. Cette avance est généralement «&nbsp;remboursable&nbsp;», c'est-à-dire que l'auteur ne percevra à nouveau de l'argent de l'éditeur qu'une fois que l'avance aura été «&nbsp;remboursée&nbsp;» par les <a href="Droits_d'auteur" class="mw-redirect" title="Droits d'auteur">droits d'auteur</a>. Advenant un échec commercial, les contrats d'édition prévoient la plupart du temps que les à-valoir restent acquis à l'auteur.
</p><p>Quand l’auteur remet son manuscrit à l’éditeur pour une première lecture, ce dernier peut demander à l’auteur de réécrire tout ou partie de son œuvre. L’éditeur peut aussi effectuer des changements lui-même et les soumettre à l'auteur pour approbation. Puis le texte part à la correction, qui est le plus souvent confiée à des salariés extérieurs à la maison d’édition. Le correcteur pointe les erreurs de grammaire, de syntaxe, d'orthographe du texte. Il s'agit à ce stade de préparer la copie qui permettra la fabrication d’épreuves.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="La_sphère_technique"><span id="La_sph.C3.A8re_technique"></span>La sphère technique</h3></div>
<p>À l’étape de la production, de nombreux spécialistes (maquettistes, compositeurs, infographistes, correcteurs, imprimeur, photograveur, etc.) travaillent successivement, mais également en collaboration, à la réalisation de l’ouvrage<sup id="cite_ref-13" class="reference"><a href="#cite_note-13"><span class="cite-bracket">[</span>13<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Le <a href="Maquette" title="Maquette">maquettiste</a> effectue la <a href="Mise_en_page" title="Mise en page">mise en page</a> et intègre si nécessaire les éléments fournis par l'éditeur (<a href="Bibliographie" title="Bibliographie">bibliographie</a>, <a href="Index_terminologique" title="Index terminologique">index</a>, <a href="Sommaire" title="Sommaire">sommaire</a>, notes…), en respectant la <a href="Feuille_de_style" title="Feuille de style">feuille de style</a> de la maison d'édition ou de la collection dans laquelle le livre est publié (grosseur des <a href="Caract%C3%A8re_(typographie)" title="Caractère (typographie)">caractères</a>, <a href="Police_d'%C3%A9criture" class="mw-redirect" title="Police d'écriture">police</a>, <a href="Foliotage" title="Foliotage">foliotage</a>, etc.). En général, l'éditeur a fourni au maquettiste un «&nbsp;<a href="Chemin_de_fer_(%C3%A9dition)" title="Chemin de fer (édition)">chemin de fer</a>&nbsp;», c'est-à-dire un plan page à page de l'ouvrage. Dans certains cas la responsabilité de la <a href="Maquette" title="Maquette">maquette</a> est confiée à de véritables artistes qui disposent d'une grande liberté de création (<a href="Pierre_Faucheux" title="Pierre Faucheux">Pierre Faucheux</a>, <a href="Robert_Massin" title="Robert Massin">Robert Massin</a>…).
</p><p>Une fois prêt, le livre est à nouveau relu (la lecture sur épreuve) par l'auteur et par un <a href="Correcteur_(%C3%A9dition%2C_presse)" title="Correcteur (édition, presse)">correcteur</a>. L'auteur signe ensuite un <a href="%C3%89preuve_contractuelle" title="Épreuve contractuelle">bon à tirer</a> qui valide la version finale<sup id="cite_ref-14" class="reference"><a href="#cite_note-14"><span class="cite-bracket">[</span>14<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. En parallèle, l'éditeur a travaillé sur le projet de couverture, avec un <a href="Photographe" title="Photographe">photographe</a> ou un <a href="Illustrateur" title="Illustrateur">illustrateur</a>, et un <a href="Graphiste" title="Graphiste">graphiste</a>. Il a aussi rédigé la <a href="Quatri%C3%A8me_de_couverture" title="Quatrième de couverture">quatrième de couverture</a> (le texte qui apparaît au dos du livre).
</p><p>S'il s’agit d'une publication sur papier, l'éditeur communique le texte à un imprimeur en convenant des caractéristiques techniques du livre et du nombre d'exemplaires à imprimer. En amont, l'éditeur et le chargé de fabrication ont déterminé ensemble la qualité du <a href="Papier" title="Papier">papier</a>, son <a href="Grammage" title="Grammage">grammage</a>, le procédé à utiliser pour la <a href="Reliure" title="Reliure">reliure</a>, ainsi que l'imprimeur auquel il sera fait appel, à qui un devis, garantissant des délais de livraison, a en général été demandé. Une fois que le <a href="%C3%89preuve_contractuelle" title="Épreuve contractuelle">bon à tirer</a> a été signé, le fichier informatique du livre est envoyé à l'imprimeur qui sort une première copie (appelé <a href="Traceur_(informatique)" title="Traceur (informatique)">traceur</a>, <a href="Ozalid" title="Ozalid">ozalid</a> ou <a href="Cromalin" title="Cromalin">Cromalin</a>). Le <a href="Portable_Document_Format" title="Portable Document Format">format PDF</a> est devenu, en grande majorité, le format d'échange, entre l'éditeur et l'imprimeur. Les dernières corrections sont apportées afin de valider l'impression finale. La quantité du tirage et les choix d'impression (papier, couverture, matériaux divers et qualité de l'impression) sont définis par l'éditeur en fonction du public concerné et du prix de l'ouvrage.
</p><p>Dans le cas d’une publication numérique, le processus éditorial demeure assez semblable. Toutefois, l’impression est remplacée par la production de fichiers qui constitueront le <a href="Livre_num%C3%A9rique" title="Livre numérique">livre numérique</a>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="La_sphère_commerciale"><span id="La_sph.C3.A8re_commerciale"></span>La sphère commerciale</h3></div>
<p>Lorsque le livre est imprimé et façonné, l'éditeur le confie au <a href="Diffuseur_de_livres" title="Diffuseur de livres">diffuseur</a> et au <a href="Distribution_(commerce)" class="mw-redirect" title="Distribution (commerce)">distributeur</a>, qui eux-mêmes s'en remettent au <a href="Libraire" title="Libraire">libraire</a>. Le diffuseur est chargé de démarcher les points de vente et de prendre leurs commandes tandis que le distributeur s’occupe d'acheminer les livres aux librairies et d’honorer les commandes prises par le diffuseur. Ces opérations coûtent à l'éditeur entre 50 et 60&nbsp;% du <a href="Chiffre_d'affaires" title="Chiffre d'affaires">chiffre d'affaires</a> dégagé par le livre. Certaines grandes maisons d'éditions, comme <a href="%C3%89ditions_Gallimard" title="Éditions Gallimard">Gallimard</a>, possèdent leur propre réseau de distribution, potentiellement accessible à d'autres éditeurs.
</p><p>Entre trois et six mois avant la sortie de l'ouvrage, l'éditeur le présente à son diffuseur, une société spécialisée dans le démarchage et la prise de commandes auprès des libraires et des grandes chaînes de diffusion de livres. Ces opérations s'effectuent par l'intermédiaire d'une équipe de <a href="Voyageur_repr%C3%A9sentant_placier" class="mw-redirect" title="Voyageur représentant placier">représentants</a>, des <a href="Agent_commercial" title="Agent commercial">agents commerciaux</a> spécialisés dans le livre. L'éditeur rencontre le diffuseur plusieurs fois par an pour présenter son programme et convaincre les représentants de défendre les livres qu'il va publier. Parfois, il est demandé à l'auteur de venir présenter son œuvre devant le diffuseur pour qu'il ait l'occasion de se faire connaître, de parler de son livre et de répondre aux questions des représentants, qui anticipent bien souvent les questions des libraires. Une fois les libraires démarchés et les commandes prises, les livres sont acheminés par le distributeur, par camion ou par courrier.
</p><p>À noter qu'une partie des livres placés par le diffuseur ne font l'objet d'aucune commande. Ils sont envoyés automatiquement par le diffuseur au libraire. C'est ce que l'on appelle l'<a href="Office_(librairie)" title="Office (librairie)">office</a>. Cette pratique, très utilisée pour forcer le lancement d'un livre à gros tirage, est en régression, sous la pression des libraires. Les commandes des libraires sont appelées les «&nbsp;notés&nbsp;». Le total de l'office et des notés forme ce que l'on appelle la «&nbsp;mise en place&nbsp;» d'un livre. Une fois la commande prise et le livre expédié au libraire, il est disposé dans les rayons, où les clients peuvent l'acheter. Mais si le livre ne se vend pas, le libraire a la possibilité de retourner les ouvrages invendus à l'éditeur dans un délai déterminé. Tout cela donne lieu à un jeu de <a href="Facturation" class="mw-redirect" title="Facturation">facturation</a> très complexe et à des coûts importants<sup id="cite_ref-15" class="reference"><a href="#cite_note-15"><span class="cite-bracket">[</span>15<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Une autre forme de commercialisation est le <a href="Club_de_livres" title="Club de livres">club de livres</a> où un éditeur envoie un catalogue au domicile des adhérents connus ou potentiels, leur proposant l'achat d'un nombre donné de livres par mois/trimestre, qui leur sont adressés par voie postale<sup id="cite_ref-16" class="reference"><a href="#cite_note-16"><span class="cite-bracket">[</span>16<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Enjeux_sociopolitiques_de_l'édition"><span id="Enjeux_sociopolitiques_de_l.27.C3.A9dition"></span>Enjeux sociopolitiques de l'édition</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Le_monopole_éditorial_et_la_diffusion_des_idées"><span id="Le_monopole_.C3.A9ditorial_et_la_diffusion_des_id.C3.A9es"></span>Le monopole éditorial et la diffusion des idées</h3></div>
<p>L'édition est souvent considérée «&nbsp;cruciale&nbsp;» dans le fonctionnement de la <a href="D%C3%A9mocratie" title="Démocratie">démocratie</a> puisqu'elle permet la diffusion des idées<sup id="cite_ref-17" class="reference"><a href="#cite_note-17"><span class="cite-bracket">[</span>17<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Dans <i>L'édition sous influence</i>, Janine et Greg Brémond dressent un état des lieux de l'édition en France au tournant du siècle (avant le développement de l'édition numérique en tant que pratique culturelle et technique), questionnant ses évolutions «&nbsp;récentes&nbsp;» et les conséquences de celles-ci sur les contenus éditoriaux, qui s'en trouvent affectés.
</p><p>Les auteurs s’inquiètent de la concentration et de la <a href="Mondialisation" title="Mondialisation">mondialisation</a> du capital dans le secteur éditorial, en partie masquées par le maintien du nom des <a href="Maison_d'%C3%A9dition" title="Maison d'édition">maisons d'édition</a> rachetées. Ils s’attachent à décrire les pratiques d’influence des majors sur les autres éditeurs, qui perdent sans cesse en autonomie. Au nombre des conséquences de cette situation, il est possible d’identifier la mise en danger des livres novateurs, des analyses nouvelles et originales, de la <a href="Libert%C3%A9_d'expression" title="Liberté d'expression">liberté d'expression</a> et du débat démocratique. Ce dernier nécessite forcément des maisons d’édition réellement indépendantes pour que s’expriment différents courants d’idées dans l’espace public.
</p><p>Selon <a href="Andr%C3%A9_Schiffrin" title="André Schiffrin">André Schiffrin</a><sup id="cite_ref-18" class="reference"><a href="#cite_note-18"><span class="cite-bracket">[</span>18<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>, le phénomène de concentration éditoriale que connaît le marché français n’est pas sans rappeler la situation observée aux États-Unis où le processus d’uniformisation des contenus a cours depuis le milieu des années 1980.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="La_marchandisation_du_livre">La marchandisation du livre</h3></div>

<p>Selon Janine et Greg Brémond, le mouvement de concentration est guidé par la vision des nouveaux géants de l’édition, qui conçoivent le livre davantage comme une marchandise que comme une création intellectuelle. L’auteur et éditeur <a href="Andr%C3%A9_Schiffrin" title="André Schiffrin">André Schiffrin</a> explique que «&nbsp;les nouveaux propriétaires des maisons absorbées par les <a href="Conglom%C3%A9rat_(%C3%A9conomie)" title="Conglomérat (économie)">conglomérats</a> exigent que la rentabilité de l’édition de livres soit identique à celle de leurs autres branches d’activité, journaux, télévision, cinéma, etc. - tous secteurs notoirement très rémunérateurs&nbsp;»<sup id="cite_ref-19" class="reference"><a href="#cite_note-19"><span class="cite-bracket">[</span>19<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Ce sont donc maintenant les critères de rentabilité qui ont le plus de poids dans la décision d’éditer un livre.
</p><p>De plus, il est possible de constater une importance croissante de la qualité de la diffusion et de la distribution dans le succès d'un titre qui n’est plus «&nbsp;le résultat d’une multitude de décisions d’acteurs autonomes (critiques, libraires, lecteurs…)&nbsp;»<sup id="cite_ref-20" class="reference"><a href="#cite_note-20"><span class="cite-bracket">[</span>20<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>, mais un simple indice de la capacité d’influence du groupe éditorial.
</p><p>En 2022, en France, 537 millions d’exemplaires ont été édités. Mais l'offre est supérieure à la demande. Chaque année, 80 millions d'exemplaires sont envoyés au pilon. La totalité des exemplaires détruits est recyclée<sup id="cite_ref-21" class="reference"><a href="#cite_note-21"><span class="cite-bracket">[</span>21<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="L'activité_intellectuelle"><span id="L.27activit.C3.A9_intellectuelle"></span>L'activité intellectuelle</h2></div>
<p>Dans son acception la plus courante, l'éditeur est celui qui modifie un texte moderne pour le rendre plus accessible ou utilisable dans un contexte donné, par l'ajout de <a href="Paratexte" title="Paratexte">paratexte</a><sup id="cite_ref-22" class="reference"><a href="#cite_note-22"><span class="cite-bracket">[</span>22<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>, par des coupes, etc. Son rôle est alors de faciliter la consultation par un éventuel lecteur. En ce sens, dans des domaines comme la <a href="Pal%C3%A9ographie" title="Paléographie">paléographie</a>, l'<a href="%C3%89pigraphie" title="Épigraphie">épigraphie</a> et la <a href="Philologie" title="Philologie">philologie</a>, l'éditeur est celui qui propose l'<a href="Critique_textuelle" title="Critique textuelle">édition critique</a> d'un texte, c'est-à-dire dans une version écrite, amendée, retouchée, corrigée et souvent annotée sur un support moderne. Généralement ancien, le texte est souvent d'une lecture directe ardue, voire impossible au commun. Par exemple, lorsque le texte est écrit dans une langue morte, qu'il ne subsiste qu'à l'état manuscrit, quand les copies sont trop anciennes et trop précieuses pour être facilement consultées ou encore lorsque le texte est connu sous plusieurs versions.
</p><p>Si l'édition critique permet d'établir un texte, l'<a href="G%C3%A9n%C3%A9tique_des_textes" title="Génétique des textes">édition génétique</a> quant à elle étudie les versions d'un texte. Cette forme d'édition&nbsp;: «&nbsp;[…] porte atteinte à cette sacralisation du texte arrêté par l'auteur. Pour un généticien, l'édition «&nbsp;définitive&nbsp;» est une étape dans l'histoire du texte, privilégiée sans doute, mais qu'il n'est même pas toujours exact de considérer comme dernière&nbsp;»<sup id="cite_ref-23" class="reference"><a href="#cite_note-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Notes_et_références"><span id="Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences"></span>Notes et références</h2></div>
<div class="references-small decimal" style=""><div class="mw-references-wrap mw-references-columns"><ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="ÉpronVitali-Rosati2018"><span class="ouvrage" id="Benoit_ÉpronMarcello_Vitali-Rosati2018">Benoit Épron et Marcello Vitali-Rosati, <cite class="italique">L'édition à l'ère numérique</cite>, Paris, <a href="La_D%C3%A9couverte" title="La Découverte">La Découverte</a>, <time>2018</time>, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;2<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=L%27%C3%A9dition+%C3%A0+l%27%C3%A8re+num%C3%A9rique&amp;rft.place=Paris&amp;rft.pub=La+D%C3%A9couverte&amp;rft.aulast=%C3%89pron&amp;rft.aufirst=Benoit&amp;rft.au=Marcello+Vitali-Rosati&amp;rft.date=2018&amp;rft.pages=2&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="Saugrain1744"><span class="ouvrage" id="Claude-Marin_Saugrain1744">Claude-Marin Saugrain, <cite class="italique">Code de la librairie et imprimerie de Paris</cite>, Paris, <time>1744</time> <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6452483t/f9.item.texteImage">lire en ligne</a>)</small>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;6 Conférence du règlement<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Code+de+la+librairie+et+imprimerie+de+Paris&amp;rft.place=Paris&amp;rft.aulast=Saugrain&amp;rft.aufirst=Claude-Marin&amp;rft.date=1744&amp;rft.pages=6+Conf%C3%A9rence+du+r%C3%A8glement&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span></span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="Saugrain1744"><span class="ouvrage" id="Claude-Marin_Saugrain1744">Claude-Marin Saugrain, <cite class="italique">Code de la librairie et imprimerie de Paris</cite>, Paris, <time>1744</time>, 498&nbsp;<abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6452483t/f9.item.texteImage">lire en ligne</a>)</small>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;3 Arrêté au Conseil d'Etat du Roy le 28 février 1723<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Code+de+la+librairie+et+imprimerie+de+Paris&amp;rft.place=Paris&amp;rft.aulast=Saugrain&amp;rft.aufirst=Claude-Marin&amp;rft.date=1744&amp;rft.pages=3+Arr%C3%AAt%C3%A9+au+Conseil+d%27Etat+du+Roy+le+28+f%C3%A9vrier+1723&amp;rft.tpages=498&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span></span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="Française"><span class="ouvrage" id="République_Française">République Française, «&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="https://francearchives.fr/fr/findingaid/718d4e2db00b07be576dad9566fb0ae71120bd98"><cite style="font-style:normal;">Direction de l'Imprimerie, de la librairie et de la Presse; Brevets des imprimeurs, libraires et lithographes&nbsp;: Informations sur le producteur</cite></a>&nbsp;», sur <span class="italique">FranceArchives (Portail national des archives)</span> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2022-04-11" data-sort-value="2022-04-11">11 avril 2022</time>)</small></span></span></span>
</li>
<li id="cite_note-:1-5"><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="ÉpronVitali-Rosati2018"><span class="ouvrage" id="Benoit_ÉpronMarcello_Vitali-Rosati2018">Benoit Épron et Marcello Vitali-Rosati, <cite class="italique">L'édition à l'ère numérique</cite>, Paris, <a href="La_D%C3%A9couverte" title="La Découverte">La Découverte</a>, <time>2018</time>, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;64<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=L%27%C3%A9dition+%C3%A0+l%27%C3%A8re+num%C3%A9rique&amp;rft.place=Paris&amp;rft.pub=La+D%C3%A9couverte&amp;rft.aulast=%C3%89pron&amp;rft.aufirst=Benoit&amp;rft.au=Marcello+Vitali-Rosati&amp;rft.date=2018&amp;rft.pages=64&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-:0-6"><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="ÉpronVitali-Rosati2018"><span class="ouvrage" id="Benoit_ÉpronMarcello_Vitali-Rosati2018">Benoit Épron et Marcello Vitali-Rosati, <cite class="italique">L'édition à l'ère numérique</cite>, Paris, <a href="La_D%C3%A9couverte" title="La Découverte">La Découverte</a>, <time>2018</time>, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;8<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=L%27%C3%A9dition+%C3%A0+l%27%C3%A8re+num%C3%A9rique&amp;rft.place=Paris&amp;rft.pub=La+D%C3%A9couverte&amp;rft.aulast=%C3%89pron&amp;rft.aufirst=Benoit&amp;rft.au=Marcello+Vitali-Rosati&amp;rft.date=2018&amp;rft.pages=8&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-7"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-7">↑</a> </span><span class="reference-text">Patrick Poirier et Pascal Genêt, <i>La fonction éditoriale et ses défis</i>, dans Michaël E. Sinatra et Marcello Vitali-Rosati, <i>Pratiques de l’édition numérique</i>, Montréal, <a href="Presses_de_l'Universit%C3%A9_de_Montr%C3%A9al" title="Presses de l'Université de Montréal">Presses de l'Université de Montréal</a>, 2014, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;18.</span>
</li>
<li id="cite_note-8"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-8">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="ÉpronVitali-Rosati2018"><span class="ouvrage" id="Benoît_ÉpronMarcello_Vitali-Rosati2018">Benoît Épron et Marcello Vitali-Rosati, <cite class="italique">L'édition à l'ère numérique</cite>, <a href="La_D%C3%A9couverte" title="La Découverte">La Découverte</a>, <time>2018</time>, 114&nbsp;<abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="https://papyrus.bib.umontreal.ca/xmlui/handle/1866/20642">lire en ligne</a>)</small>, <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr>&nbsp;<span class="nowrap">6-10</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=L%27%C3%A9dition+%C3%A0+l%27%C3%A8re+num%C3%A9rique&amp;rft.pub=La+D%C3%A9couverte&amp;rft.aulast=%C3%89pron&amp;rft.aufirst=Beno%C3%AEt&amp;rft.au=Marcello+Vitali-Rosati&amp;rft.date=2018&amp;rft.pages=6-10&amp;rft.tpages=114&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-9"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-9">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="EpronVitali-Rosati2018"><span class="ouvrage" id="Benoît_EpronMarcello_Vitali-Rosati2018">Benoît Epron et Marcello Vitali-Rosati, <cite class="italique">L'édition à l'ère numérique</cite>, <a href="La_D%C3%A9couverte" title="La Découverte">La Découverte</a>, <time>2018</time>, 114&nbsp;<abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="https://papyrus.bib.umontreal.ca/xmlui/handle/1866/20642">lire en ligne</a>)</small>, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;10<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=L%27%C3%A9dition+%C3%A0+l%27%C3%A8re+num%C3%A9rique&amp;rft.pub=La+D%C3%A9couverte&amp;rft.aulast=Epron&amp;rft.aufirst=Beno%C3%AEt&amp;rft.au=Marcello+Vitali-Rosati&amp;rft.date=2018&amp;rft.pages=10&amp;rft.tpages=114&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-10"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-10">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="Vitali-Rosati2014"><span class="ouvrage" id="Marcello_Vitali-Rosati2014">Marcello <span class="nom_auteur">Vitali-Rosati</span>, <cite style="font-style:normal">«&nbsp;Pour une définition du «&nbsp;numérique&nbsp;»&nbsp;»</cite>, dans <cite class="italique">Pratiques de l’édition numérique</cite>, Les Ateliers de [sens public], <time class="nowrap" datetime="2014-03-01" data-sort-value="2014-03-01"><abbr class="abbr" title="premier">1<sup>er</sup></abbr> mars 2014</time> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a>&nbsp;<span class="nowrap">978-2-7606-3202-8</span>, <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.parcoursnumeriques-pum.ca/1-pratiques/chapitre4.html">lire en ligne</a>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=bookitem&amp;rft.btitle=Pratiques+de+l%E2%80%99%C3%A9dition+num%C3%A9rique&amp;rft.atitle=Pour+une+d%C3%A9finition+du+%C2%AB+num%C3%A9rique+%C2%BB&amp;rft.pub=Les+Ateliers+de+%5Bsens+public%5D&amp;rft.aulast=Vitali-Rosati&amp;rft.aufirst=Marcello&amp;rft.date=2014-03-01&amp;rft.isbn=978-2-7606-3202-8&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span></span>
</li>
<li id="cite_note-11"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-11">↑</a> </span><span class="reference-text"><a href="#Legendre2012">Legendre 2012</a>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;139.</span>
</li>
<li id="cite_note-12"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-12">↑</a> </span><span class="reference-text"><a href="#Legendre2012">Legendre 2012</a>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;44.</span>
</li>
<li id="cite_note-13"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-13">↑</a> </span><span class="reference-text"><a href="#Legendre2012">Legendre 2012</a>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;142.</span>
</li>
<li id="cite_note-14"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-14">↑</a> </span><span class="reference-text"><a href="#Legendre2012">Legendre 2012</a>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;146.</span>
</li>
<li id="cite_note-15"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-15">↑</a> </span><span class="reference-text"><a href="#Legendre2012">Legendre 2012</a>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;391.</span>
</li>
<li id="cite_note-16"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-16">↑</a> </span><span class="reference-text"><a href="#Legendre2012">Legendre 2012</a>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;413.</span>
</li>
<li id="cite_note-17"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-17">↑</a> </span><span class="reference-text">Janine Brémond et Greg Brémond, <i>L'édition sous influence</i>, Paris, Liris, 2002, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;11.</span>
</li>
<li id="cite_note-18"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-18">↑</a> </span><span class="reference-text">André Schiffrin, <i>Le contrôle de la parole</i>, Paris, <a href="La_Fabrique_(%C3%A9diteur)" title="La Fabrique (éditeur)">La Fabrique</a>, 2005.</span>
</li>
<li id="cite_note-19"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-19">↑</a> </span><span class="reference-text">André Schiffrin, <i>L’édition sans éditeurs</i>, Paris, La Fabrique, 1999, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;66.</span>
</li>
<li id="cite_note-20"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-20">↑</a> </span><span class="reference-text">Janine Brémond et Greg Brémond, <i>L'édition sous influence</i>, Paris, Liris, 2002, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;53.</span>
</li>
<li id="cite_note-21"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-21">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="Dubois2023"><span class="ouvrage" id="Lola_Dubois2023">Lola Dubois, «&nbsp;<cite style="font-style:normal">A l’heure de la rentrée littéraire, l’édition amorcerait-elle un début de prise de conscience écologique&nbsp;?</cite>&nbsp;», <i>Le Monde.fr</i>,‎ <time class="nowrap" datetime="2023-08-25" data-sort-value="2023-08-25">25 août 2023</time> <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.lemonde.fr/economie/article/2023/08/25/dans-l-edition-une-amorce-de-prise-de-conscience-ecologique_6186548_3234.html">lire en ligne</a>, consulté le <time class="nowrap" datetime="2023-08-30" data-sort-value="2023-08-30">30 août 2023</time>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&amp;rft.genre=article&amp;rft.atitle=A+l%E2%80%99heure+de+la+rentr%C3%A9e+litt%C3%A9raire%2C+l%E2%80%99%C3%A9dition+amorcerait-elle+un+d%C3%A9but+de+prise+de+conscience+%C3%A9cologique+%3F&amp;rft.jtitle=Le+Monde.fr&amp;rft.aulast=Dubois&amp;rft.aufirst=Lola&amp;rft.date=2023-08-25&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span></span>
</li>
<li id="cite_note-22"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-22">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="olliewood2024"><span class="nom_auteur">olliewood</span>, «&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="https://olliewood.fr/elements-paratextuels-concept-types-et-caracteristiques/"><cite style="font-style:normal;">Les éléments paratextuels&nbsp;: clés pour comprendre les textes littéraires</cite></a>&nbsp;», sur <span class="italique">OLLIEWOOD</span>, <time class="nowrap" datetime="2024-02-06" data-sort-value="2024-02-06">6 février 2024</time> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2024-10-09" data-sort-value="2024-10-09">9 octobre 2024</time>)</small></span></span>
</li>
<li id="cite_note-23"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-23">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="Gothot-Mersch1989"><span class="ouvrage" id="Claudine_Gothot-Mersch1989">Claudine Gothot-Mersch, <cite class="italique">La Naissance du texte</cite>, José Corti, <time>1989</time>, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;64<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=La+Naissance+du+texte&amp;rft.pub=Jos%C3%A9+Corti&amp;rft.aulast=Gothot-Mersch&amp;rft.aufirst=Claudine&amp;rft.date=1989&amp;rft.pages=64&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</span>
</li>
</ol></div>
</div>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Bibliographie">Bibliographie</h2></div>
<p><i><small>(Liste non exhaustive, classée par année d'édition)</small></i>
</p>
<ul><li><small>[1989]</small> Jean-Marie Bouvaist et Jean-Guy Boin, <i>Du printemps des éditeurs à l'âge de raison&nbsp;: les nouveaux éditeurs en France 1974-1988</i>, <a href="La_Documentation_fran%C3%A7aise" title="La Documentation française">La Documentation française</a>, 1989.</li>
<li><span class="ouvrage" id="ChartierMartin1991"><span class="ouvrage" id="Roger_ChartierHenri-Jean_Martin1991"><small>[1991]</small> <a href="Roger_Chartier" title="Roger Chartier">Roger Chartier</a> (<abbr class="abbr" title="directeur de publication">dir.</abbr>) et <a href="Henri-Jean_Martin" title="Henri-Jean Martin">Henri-Jean Martin</a> (<abbr class="abbr" title="directeur de publication">dir.</abbr>), <cite class="italique">Histoire de l'édition française&nbsp;: Le livre concurrencé (1900-1950)</cite>, <abbr class="abbr" title="tome">t.</abbr>&nbsp;4, Paris, <a href="Librairie_Arth%C3%A8me_Fayard" title="Librairie Arthème Fayard">Fayard</a>, <time>1991</time>, 724&nbsp;<abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr>, 24&nbsp;<abbr class="abbr" title="centimètre">cm</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a>&nbsp;<span class="nowrap">2-213-02666-1</span> et <span class="nowrap">978-2-213-02666-4</span>, <a href="Online_Computer_Library_Center" title="Online Computer Library Center">OCLC</a>&nbsp;<span class=" noarchive nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://worldcat.org/fr/title/26844678">26844678</a></span>, <a href="Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France" title="Bibliothèque nationale de France">BNF</a>&nbsp;<span class=" noarchive nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb366499101.public">36649910</a></span>, <a href="Syst%C3%A8me_universitaire_de_documentation" title="Système universitaire de documentation">SUDOC</a>&nbsp;<span class=" noarchive nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.sudoc.fr/002281686">002281686</a></span>, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.com/books?id=cxAVuAAACAAJ">présentation en ligne</a>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Histoire+de+l%27%C3%A9dition+fran%C3%A7aise&amp;rft.place=Paris&amp;rft.pub=Fayard&amp;rft.stitle=Le+livre+concurrenc%C3%A9+%281900-1950%29&amp;rft.aulast=Chartier&amp;rft.aufirst=Roger&amp;rft.au=Henri-Jean+Martin&amp;rft.date=1991&amp;rft.tpages=724&amp;rft_id=info%3Aoclcnum%2F26844678&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Melançon1992"><span class="ouvrage" id="Robert_Melançon1992"><small>[1992]</small> <a href="Robert_Melan%C3%A7on" title="Robert Melançon">Robert Melançon</a>, «&nbsp;<cite style="font-style:normal">Le statut de l’œuvre&nbsp;: sur une limite de la génétique</cite>&nbsp;», <i><a href="%C3%89tudes_fran%C3%A7aises" title="Études françaises">Études françaises</a></i>, Montréal, Les <a href="Presses_de_l'Universit%C3%A9_de_Montr%C3%A9al" title="Presses de l'Université de Montréal">Presses de l'Université de Montréal</a>, <abbr class="abbr" title="volume">vol.</abbr>&nbsp;28, <abbr class="abbr" title="numéro">n<sup>o</sup></abbr>&nbsp;1,‎ <time>1992</time>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;2 / 19 <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Serial_Number" title="International Standard Serial Number">ISSN</a>&nbsp;<span class=" noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://portal.issn.org/resource/issn/0014-2085">0014-2085</a></span>, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">DOI</a>&nbsp;<span class=" noarchive nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://dx.doi.org/10.7202/035867ar">10.7202/035867ar</a></span>, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.erudit.org/en/journals/etudfr/1992-v28-n1-etudfr1070/035867ar.pdf#page=2">lire en ligne</a> <abbr class="abbr indicateur-format format-pdf" title="Document au format Portable Document Format (PDF) d'Adobe">[PDF]</abbr>, consulté le <time class="nowrap" datetime="2022-11-18" data-sort-value="2022-11-18">18 novembre 2022</time>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&amp;rft.genre=article&amp;rft.atitle=Le+statut+de+l%E2%80%99%C5%93uvre+%3A+sur+une+limite+de+la+g%C3%A9n%C3%A9tique&amp;rft.jtitle=%C3%89tudes+fran%C3%A7aises&amp;rft.issue=1&amp;rft.aulast=Melan%C3%A7on&amp;rft.aufirst=Robert&amp;rft.date=1992&amp;rft.volume=28&amp;rft.pages=2+%2F+19&amp;rft.issn=0014-2085&amp;rft_id=info%3Adoi%2F10.7202%2F035867ar&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Schiffrin1999"><span class="ouvrage" id="André_Schiffrin1999"><small>[1999]</small> André <span class="nom_auteur">Schiffrin</span>, <cite class="italique">L'Édition sans éditeurs</cite>, Paris, <a href="La_Fabrique_(%C3%A9diteur)" title="La Fabrique (éditeur)">La Fabrique</a>, <time>1999</time><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=L%27%C3%89dition+sans+%C3%A9diteurs&amp;rft.place=Paris&amp;rft.pub=La+Fabrique&amp;rft.aulast=Schiffrin&amp;rft.aufirst=Andr%C3%A9&amp;rft.date=1999&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Schuwer2002"><span class="ouvrage" id="Philippe_Schuwer2002"><small>[2002]</small> Philippe <span class="nom_auteur">Schuwer</span>, <cite class="italique">Traité pratique d'édition</cite>, Paris, Électre / Cercle de la librairie, <time>2002</time>, 655&nbsp;<abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a>&nbsp;<span class="nowrap">978-2-7654-0825-3</span>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Trait%C3%A9+pratique+d%27%C3%A9dition&amp;rft.place=Paris&amp;rft.pub=%C3%89lectre+%2F+Cercle+de+la+librairie&amp;rft.aulast=Schuwer&amp;rft.aufirst=Philippe&amp;rft.date=2002&amp;rft.tpages=655&amp;rft.isbn=978-2-7654-0825-3&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="MollierMichon2003"><span class="ouvrage" id="Jacques_MollierJean-Yves_Michon2003"><small>[2003]</small> Jacques <span class="nom_auteur">Mollier</span> et Jean-Yves <span class="nom_auteur">Michon</span>, <cite class="italique">Les mutations du livre et de l'édition dans le monde du <abbr class="abbr" title="18ᵉ siècle"><span class="romain">XVIII</span><sup style="font-size:72%">e</sup></abbr> à l'an 2000</cite>, <a href="%C3%89ditions_L'Harmattan" title="Éditions L'Harmattan">L'Harmattan</a>, <time>2003</time><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Les+mutations+du+livre+et+de+l%27%C3%A9dition+dans+le+monde+du+XVIIIe+%C3%A0+l%27an+2000&amp;rft.pub=L%27Harmattan&amp;rft.aulast=Mollier&amp;rft.aufirst=Jacques&amp;rft.au=Michon%2C+Jean-Yves&amp;rft.date=2003&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Desalmand2004"><span class="ouvrage" id="Paul_Desalmand2004"><small>[2004]</small> Paul <span class="nom_auteur">Desalmand</span>, <cite class="italique">Guide pratique de l'écrivain&nbsp;: présenter son manuscrit, trouver un éditeur, défendre ses droits</cite>, Paris, Leduc.S Éditions, <time>2004</time>, 406&nbsp;<abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a>&nbsp;<span class="nowrap">2-84899-025-2</span>, <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.enviedecrire.com/wp-content/uploads/Guide-pratique-ecrivain1.pdf">lire en ligne</a> <abbr class="abbr indicateur-format format-pdf" title="Document au format Portable Document Format (PDF) d'Adobe">[PDF]</abbr>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Guide+pratique+de+l%27%C3%A9crivain&amp;rft.place=Paris&amp;rft.pub=Leduc.S+%C3%89ditions&amp;rft.stitle=pr%C3%A9senter+son+manuscrit%2C+trouver+un+%C3%A9diteur%2C+d%C3%A9fendre+ses+droits&amp;rft.aulast=Desalmand&amp;rft.aufirst=Paul&amp;rft.date=2004&amp;rft.tpages=406&amp;rft.isbn=2-84899-025-2&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Parinet2004"><span class="ouvrage" id="Élisabeth_Parinet2004"><small>[2004]</small> Élisabeth <span class="nom_auteur">Parinet</span>, <cite class="italique">Une histoire de l'édition contemporaine&nbsp;: <abbr class="abbr" title="19ᵉ siècle"><span class="romain">XIX</span><sup style="font-size:72%">e</sup></abbr> – <abbr class="abbr" title="20ᵉ siècle"><span class="romain">XX</span><sup style="font-size:72%">e</sup></abbr>&nbsp;siècle</cite>, Paris, <a href="%C3%89ditions_du_Seuil" title="Éditions du Seuil">Seuil</a>, <abbr class="abbr" title="collection">coll.</abbr>&nbsp;«&nbsp;Points Histoire&nbsp;», <time>2004</time><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Une+histoire+de+l%27%C3%A9dition+contemporaine&amp;rft.place=Paris&amp;rft.pub=Seuil&amp;rft.stitle=%3Cabbr+class%3D%22abbr%22+title%3D%2219%E1%B5%89+si%C3%A8cle+%22%3E%3Cspan+class%3D%22romain%22%3EXIX%3C%2Fspan%3E%3Csup+style%3D%22font-size%3A72%25%22%3Ee%3C%2Fsup%3E%3C%2Fabbr%3E%E2%80%89%E2%80%93%E2%80%89%3Cabbr+class%3D%22abbr%22+title%3D%2220%E1%B5%89+si%C3%A8cle+%22%3E%3Cspan+class%3D%22romain%22%3EXX%3C%2Fspan%3E%3Csup+style%3D%22font-size%3A72%25%22%3Ee%3C%2Fsup%3E%3C%2Fabbr%3E%26nbsp%3Bsi%C3%A8cle&amp;rft.aulast=Parinet&amp;rft.aufirst=%C3%89lisabeth&amp;rft.date=2004&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Autret2005"><span class="ouvrage" id="Marc_Autret2005"><small>[2005]</small> Marc <span class="nom_auteur">Autret</span>, <cite class="italique">150 questions sur l'édition&nbsp;: antisèches à l'usage des auteurs</cite>, Paris, L'oie plate, <time>2005</time>, 238&nbsp;<abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a>&nbsp;<span class="nowrap">2-916082-00-X</span>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=150+questions+sur+l%27%C3%A9dition&amp;rft.place=Paris&amp;rft.pub=L%27oie+plate&amp;rft.stitle=antis%C3%A8ches+%C3%A0+l%27usage+des+auteurs&amp;rft.aulast=Autret&amp;rft.aufirst=Marc&amp;rft.date=2005&amp;rft.tpages=238&amp;rft.isbn=2-916082-00-X&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Schiffrin2005"><span class="ouvrage" id="André_Schiffrin2005"><small>[2005]</small> André <span class="nom_auteur">Schiffrin</span>, <cite class="italique">Le Contrôle de la parole</cite>, Paris, <a href="La_Fabrique_(%C3%A9diteur)" title="La Fabrique (éditeur)">La Fabrique</a>, <time>2005</time><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Le+Contr%C3%B4le+de+la+parole&amp;rft.place=Paris&amp;rft.pub=La+Fabrique&amp;rft.aulast=Schiffrin&amp;rft.aufirst=Andr%C3%A9&amp;rft.date=2005&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Adam2006"><span class="ouvrage" id="Thomas_Adam2006"><small>[2006]</small> Thomas <span class="nom_auteur">Adam</span>, <cite class="italique">Tirages industriels, édition limitée</cite>, Inventaire-invention, <abbr class="abbr" title="collection">coll.</abbr>&nbsp;«&nbsp;Transversales&nbsp;», <time class="nowrap" datetime="2006-01" data-sort-value="2006-01">janvier 2006</time> <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.inventaire-invention.com/transversales/entretiens/entretiens/adam_tiragesindu.htm">lire en ligne</a>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Tirages+industriels%2C+%C3%A9dition+limit%C3%A9e&amp;rft.pub=Inventaire-invention&amp;rft.aulast=Adam&amp;rft.aufirst=Thomas&amp;rft.date=2006-01&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Bessard-Banquy2006"><span class="ouvrage" id="Olivier_Bessard-Banquy2006"><small>[2006]</small> Olivier <span class="nom_auteur">Bessard-Banquy</span>, <cite class="italique">L'édition littéraire aujourd'hui</cite>, Presses universitaires de Bordeaux, <time>2006</time>, 235&nbsp;<abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a>&nbsp;<span class="nowrap">978-2-86781-359-7</span>, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.com/books?id=cuXsQvcIdJIC&amp;printsec=frontcover">lire en ligne</a>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=L%27%C3%A9dition+litt%C3%A9raire+aujourd%27hui&amp;rft.pub=Presses+universitaires+de+Bordeaux&amp;rft.aulast=Bessard-Banquy&amp;rft.aufirst=Olivier&amp;rft.date=2006&amp;rft.tpages=235&amp;rft.isbn=978-2-86781-359-7&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Legendre2012"><small>[2012]</small> Bertrand <span class="nom_auteur">Legendre</span>, <cite class="italique">Les métiers de l'édition</cite>, Paris, Cercle de la librairie, <time>2012</time> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a>&nbsp;<span class="nowrap">978-2-7654-1338-7</span>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Les+m%C3%A9tiers+de+l%27%C3%A9dition&amp;rft.place=Paris&amp;rft.pub=Cercle+de+la+librairie&amp;rft.aulast=Legendre&amp;rft.aufirst=Bertrand&amp;rft.date=2012&amp;rft.isbn=978-2-7654-1338-7&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span>.<span class="nowrap" title="Ouvrage utilisé pour la rédaction de l'article">&nbsp;<span typeof="mw:File"><span></span></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Migdal2012"><span class="ouvrage" id="Bruno_Migdal2012"><small>[2012]</small> Bruno <span class="nom_auteur">Migdal</span>, <cite class="italique">Petits bonheurs de l'édition</cite>, <a href="%C3%89ditions_de_la_Diff%C3%A9rence" title="Éditions de la Différence">Éditions de la Différence</a>, <time>2012</time><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Petits+bonheurs+de+l%27%C3%A9dition&amp;rft.pub=%C3%89ditions+de+la+Diff%C3%A9rence&amp;rft.aulast=Migdal&amp;rft.aufirst=Bruno&amp;rft.date=2012&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Porte-Plume2015"><span class="ouvrage" id="Damien_Porte-Plume2015"><small>[2015]</small> Damien <span class="nom_auteur">Porte-Plume</span>, <cite class="italique">Guide des éditeurs de fiction&nbsp;: Guide pratique pour les auteurs cherchant un éditeur</cite>, Paris, Se-faire-publier.com, <time>2015</time> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a>&nbsp;<span class="nowrap">978-2-9553378-0-6</span>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Guide+des+%C3%A9diteurs+de+fiction&amp;rft.place=Paris&amp;rft.pub=Se-faire-publier.com&amp;rft.stitle=Guide+pratique+pour+les+auteurs+cherchant+un+%C3%A9diteur&amp;rft.aulast=Porte-Plume&amp;rft.aufirst=Damien&amp;rft.date=2015&amp;rft.isbn=978-2-9553378-0-6&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3A%C3%89dition"></span></span></span>.</li>
<li><small>[2016]</small> Olivier Bessard-Banquy, <i>La Fabrique du livre</i>, Presses universitaires de Bordeaux, 2016.</li>
<li><small>[2021]</small> Olivier Deloignon (dir.), Jean-Marc Chatelain, <a href="Jean-Yves_Mollier" title="Jean-Yves Mollier">Jean-Yves Mollier</a>, <i>D'Encre et de papier. Une histoire du livre imprimé</i>, <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a>&nbsp;<span class="nowrap">978-2-330-15517-9</span>)</small>, <abbr class="abbr" title="Imprimerie">Imp.</abbr> nationale éditions «&nbsp;collection arts du livre&nbsp;», 2021.</li>
<li><small>[2021]</small> <a href="Yann_Sordet" title="Yann Sordet">Yann Sordet</a>, Histoire du livre et de l’édition, Paris, Albin Michel, coll, L’évolution de l’humanité, 800 pages, ill., 2021.</li>
<li>Martin, P. (2022). <i>Produire et vendre des livres religieux&nbsp;: Europe occidentale, fin XVe-fin XVIIe siècle</i>. <a href="Presses_universitaires_de_Lyon" title="Presses universitaires de Lyon">Presses universitaires de Lyon</a>.</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Voir_aussi">Voir aussi</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Articles_connexes">Articles connexes</h3></div>
<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r194021218">
/* start https://fr.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .autres-projets>.titre{text-align:center;margin:0.2em 0}.mw-parser-output .autres-projets>ul{margin:0;padding:0}.mw-parser-output .autres-projets>ul>li{list-style:none;margin:0.2em 0;text-indent:0;padding-left:24px;min-height:20px;text-align:left;display:block}.mw-parser-output .autres-projets>ul>li>a{font-style:italic}@media(max-width:720px){.mw-parser-output .autres-projets{float:none}}


/* end https://fr.wikipedia.org/ */
</style>

<div style="column-width:25em;column-gap:1em;" class="colonnes">
<ul><li><a href="Librairie" title="Librairie">Librairie</a></li>
<li><a href="Livre_(document)" title="Livre (document)">Livre (document)</a></li>
<li><a href="Publication" title="Publication">Publication</a></li>
<li><a href="Maison_d'%C3%A9dition" title="Maison d'édition">Maison d'édition</a></li>
<li><a href="%C3%89dition_num%C3%A9rique" title="Édition numérique">Édition numérique</a></li>
<li><a href="%C3%89dition_ind%C3%A9pendante" title="Édition indépendante">Édition indépendante</a></li>
<li><a href="Auto-%C3%A9dition" title="Auto-édition">Auto-édition</a></li>
<li><a href="%C3%89dition_%C3%A0_compte_d'auteur" title="Édition à compte d'auteur">Publication à compte d'auteur</a></li>
<li><a href="Publication_%C3%A0_compte_d'%C3%A9diteur" title="Publication à compte d'éditeur">Publication à compte d'éditeur</a></li>
<li><a href="Relecture_assist%C3%A9e_par_ordinateur" title="Relecture assistée par ordinateur">Relecture assistée par ordinateur</a></li></ul>
</div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Liens_externes">Liens externes</h3></div>
<p class="mw-empty-elt">
</p>
<ul><li class="mw-empty-elt"></li>
<li><span class="liste-horizontale noarchive"><span class="wd_identifiers">Ressources relatives à la santé</span>&nbsp;: <ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://meshb.nlm.nih.gov/record/ui?ui=D011643"><span class="lang-en" lang="en">Medical Subject Headings</span></a></li> <li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://ncit.nci.nih.gov/ncitbrowser/ConceptReport.jsp?dictionary=NCI%20Thesaurus&amp;code=C48669"><span class="lang-en" lang="en">NCI Thesaurus</span></a></li> </ul></span></li>
<li><span class="liste-horizontale noarchive"><span class="wd_identifiers">Ressource relative à la littérature</span>&nbsp;: <ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.sf-encyclopedia.com/entry/publishing"><span class="lang-en" lang="en">The Encyclopedia of Science Fiction</span></a></li> </ul></span> </li>
<li><div class="liste-horizontale"><span class="wd_identifiers">Notices dans des dictionnaires ou encyclopédies généralistes</span>&nbsp;: <ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.treccani.it/enciclopedia/editoria_res-f559ccbe-dd6f-11e6-add6-00271042e8d9_(Enciclopedia-Italiana)/"><i>Enciclopedia italiana</i></a></li> <li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://case.edu/ech/articles/p/publishing"><i>Encyclopedia of Cleveland History</i></a></li> <li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://esu.com.ua/search_articles.php?id=33943"><i>Encyclopédie de l'Ukraine moderne</i></a></li> <li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://proleksis.lzmk.hr/58192"><i>Proleksis enciklopedija</i></a></li> <li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://tennesseeencyclopedia.net/entries/publishing/"><i>Tennessee Encyclopedia</i></a></li> </ul></div></li>
<li><div class="liste-horizontale"><span class="wd_identifiers"><a href="Autorit%C3%A9_(sciences_de_l'information)" title="Autorité (sciences de l'information)">Notices d'autorité</a></span>&nbsp;: <ul><li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb13318593f">BnF</a></span> (<span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://data.bnf.fr/ark:/12148/cb13318593f">données</a></span>)</li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://id.loc.gov/authorities/sh85108871">LCCN</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://d-nb.info/gnd/4187925-9">GND</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/00572431">Japon</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.nli.org.il/en/authorities/987007548546705171">Israël</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&amp;local_base=aut&amp;ccl_term=ica=ph120092">Tchéquie</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://kopkatalogs.lv/F/?func=direct&amp;local_base=lnc10&amp;doc_number=000061571">Lettonie</a></span></li> </ul></div></li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.electre.com">Electre</a> (une base bibliographique de référence)</li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.lekti-ecriture.com/editeurs">Collectif des éditeurs indépendants associés à Lekti-ecriture.com (une cinquantaine d'éditeurs)</a></li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.republique-des-lettres.fr/edition.php">République des Lettres</a> (Rubrique «&nbsp;Actualité des maisons d'édition françaises&nbsp;»)</li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.sne.fr">Syndicat national de l'édition</a></li></ul>
<ul id="bandeau-portail" class="bandeau-portail"><li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de l’édition</span> </span></li> <li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de la société</span> </span></li> <li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail des médias</span> </span></li> </ul></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Cet article est issu de <a class="external text" title="Dernière modification le 2025-01-31" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/?title=%C3%89dition&amp;oldid=222561182">Wikipédia</a>. Sauf mention contraire, le texte est disponible sous <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.fr">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a>. Des conditions supplémentaires peuvent s’appliquer aux fichiers multimédias.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>

</body></html>